Carmen in lần đầu năm 1845 trên tạp chí Revue des Deux Mondes, in sách năm 1846. Truyện theo chân một học giả Pháp tới Andalusia khảo sát chiến trường cổ, gặp một tên cướp khét tiếng tên Don José Lizarrabengoa, người Basque đã đào ngũ vì yêu cô gái Carmen Romani đang làm việc trong xưởng thuốc lá Sevilla. Truyện kết bằng cảnh Don José thừa nhận giết Carmen vì nàng từ chối thuộc về anh; câu nói cuối Carmen trước cái chết -“Tôi sinh ra tự do, sẽ chết tự do” – trở thành biểu tượng của hình ảnh người phụ nữ tự do trong văn học châu Âu. Truyện được Bizet dựng thành vở opera danh tiếng năm 1875, đẩy Carmen thành huyền thoại toàn cầu. Bản tiếng Việt do Tô Chương dịch, in NXB Ngoại Văn năm 1986 dưới dạng song ngữ Pháp – Việt, phục vụ vừa sinh viên Pháp văn vừa độc giả phổ thông.